Trang Chủ Khám phá bản thânTâm linh Sự khác biệt giữa “vô tâm” & “hữu ý” trong tu học ở mức độ vi tế

Sự khác biệt giữa “vô tâm” & “hữu ý” trong tu học ở mức độ vi tế

Người hỏi: yenlang•net

...Kính thưa Thầy, con ở thành phố nhiều cây xanh, sân cỏ trước sau rộng nên ở thành phố mà nghe tiếng chim hót hay tiếng côn trùng như ở ngoại ô. Nhưng con chưa bao giờ nghe tiếng côn trùng vào ban ngày vào khoảng 2h chiều nắng ấm trong lúc đi bộ trên con đường đông xe chạy với tốc độ cao. Tâm con lúc đó hay biết rất rõ ràng thân tâm cảnh. Như vậy có tự nhiên không ạ?

 

…Kính thưa Thầy, con ở thành phố nhiều cây xanh, sân cỏ trước sau rộng nên ở thành phố mà nghe tiếng chim hót hay tiếng côn trùng như ở ngoại ô. Nhưng con chưa bao giờ nghe tiếng côn trùng vào ban ngày vào khoảng 2h chiều nắng ấm trong lúc đi bộ trên con đường đông xe chạy với tốc độ cao. Tâm con lúc đó hay biết rất rõ ràng thân tâm cảnh. Như vậy có tự nhiên không ạ?

Hay vì con nghe tiếng côn trùng vào chiều tối nên bị ảo tưởng. Con mở pháp nghe cũng nghe thấy âm thanh tivi từ phòng khác hay tiếng côn trùng rỉ rả ở sân sau phòng con. Thật sự con cũng thuận pháp nhưng hơi chán. Càng lo thì con càng nghe cái gì cũng rõ.

Kính Thầy từ bi giảng giải cho con.

TRẢ LỜI:

Nghe như vậy có thể do nguyên nhân trước đây cố gắng hành thiền định hơi nhiều nên mức tập chú (tầm, tứ) hơi cao tạo ra một độ căng thẳng nhất định nào đó khiến cho thần kinh thính giác nhạy cảm hơn mức bình thường.

Nhiều người khi hành thiền định nghe âm thành nhỏ thành to, hoặc nghe được âm thanh từ xa. Nếu kết quả ấy đến tự nhiên thì không sao, nhưng nếu do nỗ lực định tâm quá mức thì sẽ sinh ra căng thẳng. Như vậy về mặt tâm lý thì nên thư giãn buông xả, về mặt cơ thể thì nên nhờ một bác sĩ chuyên khoa về tai tư vấn cho.

* * *

Kính thưa Thầy, con càng lờ đi không quan tâm thì con nghe cái gì xung quanh rất rõ, con tưởng thời gian gần đây con đã bớt định tâm rất nhiều. Nhưng vẫn còn bị ảnh hưởng bởi thiền định trước đây, vậy con chưa thông lời Thầy dạy ở chỗ nào ạ? Có phải khi tâm rỗng lặng trong sáng con biết tổng thể, nhưng sau đó bị bản ngã xen vào nên con hơi chán tiếng côn trùng ngoài sân? Kính Thầy từ bi giảng giải cho con.

TRẢ LỜI:

Định tâm tự nhiên và đúng mức tức là vừa đủ trong sự kết hợp hài hòa tự nhiên với giới và tuệ trong giới-định-tuệ hoặc trong tính-tấn-niệm-định-tuệ thì rất tốt, nhưng nhiều người sai lầm khi tưởng rằng định nhiều mới có tuệ.

Đức Phật dạy định nhiều thì bị trì trệ hoặc dính mắc trong hỷ lạc khiến cho yếu tố tỉnh giác trong tuệ bị định lấn lướt, do đó mà 10 phiền não chướng ngại cho thiền tuệ phần lớn là do định. Trong 62 tà kiến phần lớn cũng xuất phát từ những người có định lực cao nhưng không phải chánh định. Cũng chính vì nhầm lẫn này mà nhiều phương pháp thiền tuệ của các trường phái mới phát sinh cuối thế kỷ 20 đã đặt nặng thiền định quá mức cần thiết khiến hành giả bị kẹt trong 10 phiền não của thiền tuệ mà cứ tưởng mình đang hành thiền tuệ.

Trước kia do nhầm lẫn nên con đã hành theo những phương pháp này và đã đạt được những kinh nghiệm cục bộ về định (không phải chánh định cũng không phải tuệ). Những kinh nghiệm này rất khó vượt qua vì nó đã trở thành “cơn nghiện”, thiếu nó thì như thiếu gì đó khiến tâm bất an (chán tiếng côn trùng ngoài sân), mà hễ bất an thì lại kéo về tâm định như một phản xạ có điều kiện. Lúc đó định tự hoạt động theo quán tính dù con không có ý hành nó.

Ở một góc độ nào đó thì định cũng có lợi ích, nhưng trên tính toàn diện của sự giác ngộ thì nó có thể là nước cản trong bàn cờ sinh tử, nên vẫn còn trong Tam Giới.

Có thể khi ứng dụng pháp Thầy chỉ dẫn con thiếu yếu tố “vô tâm”, tức thiếu tâm xả ba-la-mật, nên vẫn còn hữu ý tạo tác trong cái gọi là pháp hành. Trong pháp thầy chỉ dẫn không có loại “hành hữu ý tạo tác” mà chỉ thấy thôi: THẤY tức là HÀNH nên mới gọi là VIPASSANÀ.

Trong từ VIPASSANÀ thì “Passati” là thấy, “vi”: tiếp đầu ngữ có nghĩa là minh bạch, tức không bị che lấp bởi ý niệm, tư tưởng, kết luận hay quan niệm nào (dù đó là kiến thức Phật học). Vì con có cái “Ta hành” nên dù lờ đi cũng chưa phải là vô tâm hay buông xả của tính rỗng lặng trong sáng tự nhiên. Lờ nó đi tức còn để ý tới nó, còn nếu dẹp nó đi thì càng làm cho nó gia tăng. Chỉ để cho tánh biết tự thấy chứ không còn người hành thì dù tiếng côn trùng hay tiếng sấm sét thì trong nghe cũng chỉ có nghe, không có người kiểm duyệt để thích hay chán. Vậy ngay nơi cái chán ấy sao con không thấy nó với tâm lặng lẽ hồn nhiên?

* * *

Kính thưa Thầy, con đã thấy ra được sự hữu ý hay sự hoạt động theo quán tính của định ở mức độ thô. Còn vi tế thì con vẫn lúng túng vì có khi con hay biết nhiều thứ mà không có hữu ý ví dụ như khi ngủ dậy là con đã hay biết tổng thể. Có khi con biết có ngã hay không có ngã, hoặc tâm không hay có… Như vậy con có bị định tiềm ẩn chi phối không? Vì diễn biến này xảy ra rất thường khi con ở bất cứ chỗ nào, chỉ cần hay biết thân tâm cảnh với tâm buông xả không dính mắc, nhưng con không hiểu đằng sau sự hay biết này có nhờ đến yếu tố định không?

TRẢ LỜI:

Con không cần xác định đúng hay sai, chỉ ngay nơi đó mà thấy thì sẽ phát hiện sự thật để điều chỉnh nhận thức và hành vi. Trong Thất Giác Chi thì khi yếu tố khinh anđịnh và xả nhiều quá thì dễ bị thụ động, nên cần trạch pháp, hỷ, tinh tấn để quân bình lại. Nhưng khi trạch pháp, tinh tấn, hỷ nhiều quá thì dễ bị dao động, nên cần khinh an, định, xả để quân bình lại. Đó chính là điều chỉnh nhận thức và hành vi ở mức độ cao đối với thực tại thân tâm cảnh.

Hữu ý và vô tư, hữu ngã và vô ngã, tục đế và chân đế v.v… là hai mặt của sự sống. Trung Đạo là thấy cả hai mà không kẹt bên nào. Đó chính là ý nghĩa của sự điều tiết quân bình giữa động và tịnh, hữu và vô của Thất Giác Chi…

Thầy Viên Minh – Tổng hợp từ các Hỏi & Đáp với Phật Tử.

www.trungtamhotong.org

22 Views 0 bình luận
0
Loading
0

You may also like